Words create Worlds

Door met elkaar over zaken te praten creëren we onze beleving bij deze zaken. Door onze beleving van de wereld om ons heen te creëren, creëren we onze werkelijkheid. Dit is het uitgangspunt van Appreciative Inquiry en gelijk ook een van de veranderprincipes waar het meest overtuigende wetenschappelijke bewijs voor is geleverd.
 
De Westerse cultuur waarin we leven is vooral een technocratie: de ‘logica' regeert. De oude Grieken hebben hiervoor de toon gezet en - hoewel er veel over gevoel wordt gesproken en iedereen het erover eens is dat de beurs gedomineerd wordt door emotie - onze hele economie gaat uit van verstandig en rationeel handelen. Zo wordt in de Westerse wereld ook naar veranderprocessen gekeken: kijk waar de 'verstoring' zit en repareer deze. Als het niet te repareren is dan vervangen we het betreffende onderdeel. We benaderen organisaties, teams en mensen als machines waar we technische logica op los kunnen laten.
 
Waarom? Omdat deze benadering aansluit bij onze ervaringen met machines en dus een ‘vertrouwd gevoel’ geeft, we (denken te) begrijpen wat we doen. Toch is deze benadering in werkelijkheid verre van logisch, er is immers nauwelijks bewijs dat het werkt! Sterker nog, uit onderzoek weten we dat deze benadering in 70 tot 90% van de gevallen faalt! Jaarlijks worden miljarden euro's uitgegeven aan consultants, interrimmers en coaches om veranderprocessen zoals fusies, cultuurveranderingen en reorganisaties in goede banen te leiden en toch zien we dat verreweg de meeste mislukken. Het exacte percentage weten we niet omdat de betreffende besturen hun mislukkingen liever niet toegeven, maar dat dit meer dan 70% is staat wel vast.
 
In de laatste decennia van de vorige eeuw zijn daarom een aantal nieuwe principes ontwikkeld zoals Appreciative Inquiry, Positieve Psychologie en Oplossingsgerichte therapie die wel gebouwd zijn op wetenschappelijk bewezen principes. Inmiddels kan die lijst aangevuld worden met diverse ‘ontdekkingen’ uit de gedragswetenschap en is een stevige basis beschikbaar voor echt werkende veranderprocessen. Nan Cuna’s Steps2Change is een voorbeeld van zo’n evidence based programma. Toch kiezen veel bestuurders - verslaafd aan de illusion of control - nog voor de technocratische principes bij verandering. Niet omdat het werkt maar omdat het beter voelt
 
Stelt u zich eens voor dat we voortaan veranderprocessen zouden aanpakken op een manier die écht werkt, dan zouden organen als het UWV, de NS en Defensie allemaal soepel werken. Dan zouden banken inmiddels allemaal weer gezond zijn, dan zou Griekenland uit de rode cijfers zijn, dan zou een harmonische samenleving met alle rassen en religies geen utopie zijn, dan zou…. maar laat ik stoppen met dromen. Bestuurders en directies leven immers nog overwegend in de achterhaalde wereld van de organisatie-technocratie. Om dit te veranderen moeten we nog veel verhalen vertellen over de successen van de wetenschappelijke aanpak. Want words create worlds.