Overheidsbemoeienis

Als ondernemers moeten we daar niets van hebben, overheidsbemoeienis. Dat beperkt ons ondernemerschap maar. Wij - ondernemers - kunnen zelfs bepalen wat goed is voor ons en dus voor de economie.

Veel ondernemers maken zichzelf en anderen dit graag wijs, de praktijk is anders. Laatst was ik op een debat van jong LTO in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen. Er werd veel gezegd over het ganzenprobleem, wat voor boeren een drama is. Voor zaken als de bijensterfte en de verzilting was echter geen interesse. Dat is vreemd, ganzen zijn lastig voor boeren maar leveren geen direct gevaar voor de langere termijn op. Bijensterfte en verzilting wel, dat zijn echte sluipmoordenaars voor de sector, maar geen boer lijkt hier wakker van te liggen. Een jonge boer verweet mij - ik legde uit wat de keerzijde van megastallen is - dat er in India mensen honger hebben als de boeren hier minder zouden produceren. Veeteelt levert echter maar 3% van de voedselproductie op maar wel veel broeikasgassen die productie op langere termijn juist weer beperken.

Ook in andere sectoren zien we dit verschijnsel. Al heel lang weten we dat vergrijzing eraan komt. Tot op de dag van vandaag zijn bedrijven hier niet mee bezig, er wordt nauwelijks geïnvesteerd in het aantrekken van extra jonge mensen en ze zo op te leiden dat het bedrijf op tijd klaar is voor het afscheid van de babyboomers. Hetzelfde hebben we zien gebeuren in de financiële markten waar we nu nog de wrange vruchten van plukken.

Wij ondernemers vinden onszelf heel wat, maar veel ondernemers laten zich toch vooral leiden door het gewin op de korte termijn ten koste van verstandige keuzes voor de lange termijn. Hoe kan dat? We zouden toch juist van ondernemers mogen verwachten dat dit slimme en verstandige mensen zijn? Nee, psychologen weten dat een snelle beloning zwaarder weegt dan een uitgestelde grotere beloning. Dit is de afgelopen decennia nog eens versterkt door onze “direct satisfaction’ cultuur veroorzaakt door het internet (movie on demand, webshops, 24 uurs economie). Ook ondernemers zijn hier gevoelig voor.

Daarom hebben ook wij regels nodig om ons tegen onze eigen hebberigheid te beschermen: om onze lange termijn doelen te halen.