Echte Nederlanders

Dé Nederlander bestaat niet, waagde Maxima - toen nog prinses - ons voor te houden. Natuurlijk had ze gelijk, maar de meeste Nederlanders voelen dit toch anders. Er is wel degelijk een beeld van ‘de perfecte Nederlander’ waar we aan behoren te voldoen. Deze perfecte Nederlander is communicatief en vlot, assertief, ondernemend, zelfverzekerd, staat zelf aan het stuur van zijn of haar leven, is dus succesvol en geniet dagelijks van het leven. Hij of zij maakt regelmatig even een stedentrip met vriend of vriendin, is een echte wereldburger en laat zich niet betuttelen als werknemer. Is daarom liever ZZPér en kan prima omgaan met de onzekerheid die daarbij hoort. Immers succes maak je zelf. Toch? Zo ben je nu eenmaal als perfecte Nederlander, dat is onze Nederlandse eenheidsworst. We streven niet alleen een ideaal uiterlijk na, ook een ideale persoonlijkheid.
 
Genetisch gezien zit de Nederlander heel anders in elkaar. We zijn een mengelmoes. De Germanen deden in hun zwerftochten veel invloeden op en ook nadat de Nederlanders zich gevestigd hadden waren er invloeden van buiten zoals de Scandinavische (de vikingen lieten aardig wat genen achter na een succesvolle rooftocht), Zuid-Europese (ook de Romeinen en Spanjaarden wisten van wanten), de Franse en meer recent de Duitse. Deze genenrijkdom zorgt - zoals ook Maxima ontdekte - voor een pluriform volk. Van introvert tot extravert, van ondernemend tot risicomijdend en van vernieuwend tot conservatief. Denkers en doeners, praters en luisteraars, gezelligheidsdieren en einzelgängers. Reizigers en bankhangers, binnenmensen en buitenmensen, egotrippers en muurbloempjes: een mix van al deze eigenschappen maakt iedereen uniek. Maar dat mogen we niet zijn van onszelf, iedereen moet voldoen aan de standaard van ‘de echte Nederlander’. Wijk je hier teveel van af, dan heb je een stoornis. Ben je te extravert? Dan heb je ADHD. Ben je te introvert? Dan ben je vast licht autistisch en ontwikkel je een sociale angststoornis. Ben je te vrijgevochten? Dan heb je bindingsangst. Ben je niet zo zelfverzekerd? Dan lijd je aan een minderwaardigheidscomplex.
 
De politiek klaagt dat het aantal mensen met een PGB sterk is toegenomen, maar beseft niet dat het zelf hard heeft meegewerkt (en nog doet) aan de sociale druk om aan ‘de norm’ te voldoen. Niet het afwijken van het gemiddelde maakt mensen ziek, maar de sociale druk om aan de norm te voldoen maakt mensen ongelukkig en ziek. Mijn oudste dochter in tamelijk introvert (ze lijkt op mij) en dat uit zich soms in verlegenheid. Dat is heel natuurlijk en onschuldig maar toch betrap ik mezelf er op dat ik me naar andere mensen soms verontschuldig. “Ja sorry, ze is een beetje verlegen”. Daarmee geef ik haar het signaal dat ze niet voldoet aan de verwachting. Consultatiebureau’s, scholen en sportverenigingen zijn hier ook heel goed in. Als een kind zich niet binnen de lijntjes van de norm ontwikkelt wordt er zorgelijk gekeken en als het kind zich dan niet tijdig aanpast wordt er naar therapieën gegrepen. Het kind gaat vanzelf geloven dat er iets helemaal mis is en het ‘probleem’ wordt een self-fulfilling prophecy.
 
Weet het kind zich wel aan te passen dan ligt het volgende gevaar op de loer. Het aantal burn-outs bij jongeren onder de de 25 jaar laat een steile stijging zien. Lang werd gedacht dat dit veroorzaakt werd door een informatie-overflow door sociale media, maar recent onderzoek wijst de ‘aanpassing aan de ideale persoonlijkheid’ als grootste oorzaak aan. Als je niet jezelf mag zijn word je ziek.
 
Laten we weer echte Nederlanders worden: pluriform en tolerant.