De kern van de zaak

"Onze belangrijkste ontdekking is dat essentiële kwesties nooit gaan over strategie, structuur, cultuur of systemen. Deze elementen zijn belangrijk, maar de kern van de zaak gaat altijd over het veranderen van het gedrag van mensen."
Kotter & Cohen - The heart of Change, 2002

De telefoon ging en deze keer nam ik zelf op. Een stem stelde zichzelf voor en vroeg of wij ook trainingen timemanagement verzorgen. Even voelde ik een aarzeling, had ik de neiging om te antwoorden dat er niet zoiets bestaat als het managen van tijd. Ik hield me in en antwoordde bevestigend. In het intake gesprek zou ik immers de echte vraag achter deze vraag achterhalen en een effectief voorstel kunnen doen.
 
Stel je voor dat je tijd zou kunnen managen. Dat zou handig zijn, dan had iedere week een lange vrijdag zodat het werk van deze week nog afgemaakt kon worden. Dan duurde vervelende momenten heel kort en duurde leuke momenten lekker lang. Nee, hoewel natuurkundigen zich graag bezig houden met tijd en een manier zoeken om door de tijd te reizen, in ons dagelijks leven kunnen we tijd niet managen. Het beste wat we kunnen proberen is onszelf te managen. Invloed proberen uit te oefenen op de manier waarop wij met onze tijd omgaan. In de kern van de zaak draait het om het veranderen van je eigen gedrag.

Zelfmanagement

Zelfmanagement was het eerste decennium van deze eeuw dan ook heel populair. En nog steeds wordt hier veel aandacht aan besteed. Letterlijk vertaald betekent management "aan de hand meevoeren". Zelfmanagement is dus zoiets als je hond uitlaten, alleen loop je dan zelf aan je eigen lijn. Het aanvankelijke enthousiasme voor zelfmanagement is echter grotendeels verdwenen en dat is niet zomaar... het verwachtte effect bleef namelijk uit. Even leek het alsof 'zelfmanagement' de oplossing was voor alles. Immers, de kern van bijna alle zaken is toch het menselijk gedrag? Dat laatste klopt wel, de aanname dat we dat zouden kunnen managen klopt niet.
 
Zelf ben ik nu twintig jaar heel actief bezig met het onderwerp gedragsverandering en de laatste tien jaar richt ik me vooral op het veranderen van het eigen gedrag. Ik heb in deze tijd vele honderden mensen mogen helpen die worstelde met hardnekkig terugkerend gedrag of denkpatronen waardoor ze telkens vastliepen in hun werk, in hun relatie of op een ander vlak. Honderden langdurig werklozen heb ik kunnen helpen hun gedrag zo aan te passen dat ze wel aangenomen werden. Door deze gelukkige omstandigheid heb ik veel veldonderzoek heb kunnen doen naar het veranderen van het eigen gedrag. Een paar conclusies:

  1. Veranderen van je eigen gedrag is zo'n beetje het moeilijkste wat er is (daar zijn onderzoekers het wel over eens), het neemt veel aandacht en tijd.
  2. Zelfmanagement is een illusie, maar je kunt wel een zekere invloed aanwenden om je lastige gewoontes om te buigen.
  3. Hoewel iedere situatie anders is, zijn er wel patronen te herkennen in de manier waarop gedrag te veranderen is.
  4. Het hangt niet perse van je IQ af of je kunt leren je eigen gedrag te veranderen, wel van je mindset.

Je eigen coach

Als zelfmanagement een illusie is, hoe werkt dan die invloed op je eigen gedrag? Dit wordt in de literatuur vaak vergeleken met olifant rijden. De olifant staat voor het logge lichaam vol met herinneringen en daaraan gekoppelde gewoontes, overtuigingen, twijfels, angsten en dergelijke. De 'bestuurder' probeert de olifant als-het-ware te verleiden om een bepaalde kant op te gaan. Daar zijn verschillende trucjes voor, zoals het belonen van goed gedrag, het verkeerde gedrag minder prettig maken etc. Op dezelfde manier kunnen wij onszelf 'coachen'. Het is mogelijk om indirect je eigen gedrag te manipuleren met technieken die we kennen uit de gedragswetenschappen. Wat daarvoor nodig is:

  1. Enige inzicht in gedragsverandering
  2. Een methodiek - of toolbox - met deze technieken en kennis hoe ze toe te passen
  3. Een systeem om dit te organiseren en om de timing van je eigen interventies te regelen

Op deze manier wordt je als-het-ware je eigen gedragscoach.
 
De afgelopen jaren heb ik deze aanpak ontwikkeld en getest. Ik heb trainingen gegeven over gedragsverandering, een wetenschappelijke methodiek ontwikkeld (Steps2Change) en een ondersteunend systeem gebouwd (CoachPlaza.com) met een social-app (een app geïntegreerd in je favoriete social media zoals Facebook messenger die via chat jouw eigen interventies uitvoert). Het effect is bijzonder. Voorwaarde is wel de mindset, je moet het zelf willen laten werken. Als je dat wilt, dan is het veranderen van je eigen hardnekkige gewoontes ineens bijzonder haalbaar geworden.

Het nieuwe trainen

Deze benadering zet vaardigheidstrainingen ineens in een ander daglicht. Waar het effect van trainingen altijd heel beperkt was, kan nu een grote sprong voorwaarts gemaakt worden. De combinatie van de techniek voor gedragsverandering, zelfcoaching en het aanleren van de vaardigheden zorgt er nu voor dat je datgene wat je leert ook echt gaat doen. Het nieuwe trainen is geboren. Ik geef trainingen nieuwe stijl aan particulieren en aan groepen van bedrijven, aan hoog opgeleiden en aan laag opgeleiden. Het effect is niet voor iedereen even groot, maar het is wel altijd een sprong vooruit ten opzichte van de klassieke manier van trainen.
Het gevolg is enorm. Veranderingen kunnen sneller en kosten minder. Mensen halen meer uit zichzelf met minder stress. Dat levert hun werkgever dan weer veel op...  Kortom, ik ben enthousiast over het nieuwe trainen.